AZƏRBAYCAN TEXNİKİ UNİVERSİTETİ KİBERTƏHLÜKƏSİZLİK KAFEDRASI
Yadigar İmamverdiyev
BLOKÇEYN TEXNOLOGİYALARI MÜHAZİRƏLƏR
İmamverdiyev Y.N. «Blokçeyn texnologiyaları – mühazirələr»,
Bakı: AzTU nəşriyyatı, 2025, 124 s.
Kitabda kriptovalyuta və blokçeyn texnologiyalarının elmi-texniki məsələləri mühazirələr şəklində sistematik şərh olunur. Blokçeyn ekosisteminin əsas komponentləri, konsensus mexanizmləri, kriptoqrafik alqoritmlər və protokollar, rəqəmsal tokenlər və DeFi, ağıllı müqavilələr, NFT və Web3, blokçeynlərdə miqyaslanma və təhlükəsizlik problemləri əhatə olunur. Hər mühazirənin sonunda öyrənilən materialı möhkəmləndirmək üçün yoxlama sualları verilir.
Vəsait blokçeyn texnologiyalarının tətbiqi, tədqiqi və yaradılması sahəsində ixtisaslaşan tələbələr və mühəndislər üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Üz qabığının dizaynı: Ayşən Qasımova (Qrup 641a1)
Müəlliflik hüquqları qorunur. Xüsusi icazə olmadan bu nəşri və yaxud onun hər hansı hissəsini çap etdirmək, elektron informasiya vasitələri ilə yaymaq qanuna ziddir.
©Azərbaycan Texniki Universiteti – 2025.
Mündəricat
Giriş..........................................................................................................................4
Mühazirə 1. Blokçeyn texnologiyalarına giriş.........................................................5
Mühazirə 2. Bitkoin blokçeyni...............................................................................12
Mühazirə 3. Bitkoin mayninqi................................................................................20
Mühazirə 4. Ethereum və PoS konsensus mexanizmi.............................................27
Mühazirə 5. Blokçeynlərdə kriptoqrafiya məsələləri..............................................32
Mühazirə 6. Kriptovalyuta pulqabıları....................................................................40
Mühazirə 7. Altkoinlər və stabilkoinlər..................................................................45
Mühazirə 8. Rəqəmsal tokenlər. DeFi anlayışı.......................................................54
Mühazirə 9. Ağıllı müqavilələr. DApps tətbiqləri...................................................60
Mühazirə 10. Blokçeyn konsensus protokolları......................................................64
Mühazirə 11. Blokçeynlərin təkmilləşdirilməsi üzrə texnolji həllər.......................69
Mühazirə 12. Blokçeyn platformaları. Blokçeynin tətbiq sahələri..........................78
Mühazirə 13. Yeni kriptovalyuta növü: NFT..........................................................85
Mühazirə 14. Web3.0 və Metaverse.......................................................................90
Mühazirə 15. Blokçeynlərdə təhlükəsizlik problemləri..........................................95
İxtisarlar...............................................................................................................103
Qlossari: Blokçeyn terminləri...............................................................................106
Əlavə 1. Bitkoinin qısa tarixi................................................................................113
Əlavə 2. Bitkonlə əlaqəli bəzi hadisələrin xronologiyası......................................116
Əlavə 3. Bəzi kriptovalyutaların qısa adları (tikerlər)...........................................118
Əlavə 4. Kriptovalyutaların kəsr vahidləri............................................................119
Əlavə 5. Kriptovalyutalar üzrə faydalı veb-resurslar............................................121
Əlavə 6. Bəzi konsensus alqoritmləri...................................................................123
Ədəbiyyat.............................................................................................................124
