Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi
Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası
Azərbaycan Texniki Universiteti
Kibertəhlükəsizlik Kafedrası
Yadigar İmamverdiyev
KRİPTOQRAFİYANIN ƏSASLARI – MÜHAZİRƏLƏR
BAKI – 2025
İmamverdiyev Y.N. «Kriptoqrafiyanın əsasları - mühazirələr», Bakı: AzTU
Press nəşriyyatı, 2025, 132 səh.
Kitabda “Kriptoqrafiyanın əsasları” fənni üzrə tədris materialları mühazirələr şəklində sistematik şərh olunur. Klassik şifrlər və onların kriptoanalizi, axın və blok şifrləri, asimmetrik kriptosistemlər, kriptoqrafik heş funksiyaları, kriptoqrafik protokollar əhatə olunur. Kriptovalyutalara və post-kvant kriptoqrafiyasına qısa giriş edilir. Hər mühazirədə mövzuya aid kriptoanaliz məsələlərinə də baxılır. Hər mühazirənin sonunda öyrənilən materialı möhkəmləndirmək üçün yoxlama sualları verilir. Əlavələrdə S-DES şifrinə aid sadə məsələlər, blokçeyn terminlərinin izahlı lüğəti, blokçeynlərə aid laboratoriya işləri və sərbəst işlərin mövzuları təqdim edilib.
Vəsait müasir kriptoqrafik texnologiyaların tətbiqi, tədqiqi və kriptosistemlərin işlənilməsi sahəsində ixtisaslaşan tələbələr, tədqiqatçılar və mühəndislər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Müəlliflik hüquqları qorunur. Xüsusi icazə olmadan bu nəşri və yaxud onun hər hansı hissəsini çap etdirmək, elektron informasiya vasitələri ilə yaymaq qanuna ziddir.
©Azərbaycan Texniki Universiteti – 2025, Azərbaycan
Mündəricat
Giriş...........................................................................................................................4
Mühazirə 1. Kriptoqrafiyanın əsas anlayışları..........................................................5
Mühazirə 2. Klassik şifrlər.....................................................................................10
Mühazirə 3. Klassik şifrlərin kriptoanalizi.............................................................19
Mühazirə 4. Axın şifrləri........................................................................................28
Mühazirə 5. DES (Data Encryption Standard).......................................................35
Mühazirə 6. AES (Advanced Encryption Standard)...............................................41
Mühazirə 7. Blok şifrlərinin iş rejimləri.................................................................48
Mühazirə 8. Açıq açarlı kriptoqrafiya....................................................................53
Mühazirə 9. Diskret loqarifm əsasında kriptosistemlər..........................................59
Mühazirə 10. RSA kriptosistemi............................................................................67
Mühazirə 11. Rəqəmsal imza sxemləri...................................................................73
Mühazirə 12. Kriptoqrafik heş funksiyaları............................................................77
Mühazirə 13. Kriptoqrafik protokollar...................................................................86
Mühazirə 14. Kriptovalyutalar və blokçeynlər.......................................................92
Mühazirə 15. Post-kvant kriptoqrafiyası..............................................................105
İxtisarlar...............................................................................................................112
Əlavə 1. DES-də istifadə edilən cədvəllər.............................................................118
Əlavə 2. S-DES şifrinə aid sadə məsələlər............................................................120
Əlavə 3. Blokçeyn terminlərinin izahlı lüğəti........................................................122
Əlavə 4. Blokçeynlər – laboratoriya işləri.............................................................127
Əlavə 5. Sərbəst işlərin mövzuları.........................................................................129
İstifadə olunmuş ədəbiyyat..................................................................................132
Mənbə linki: https://akta.az/az/news/tehsil-layihesi-cercivesinde-hazirlanmis-tedris-vesaitleri-ictimaiete-teqdim-olunur
